Niedawno Sejm uchwalił wyczekiwaną przez rzemieślników nowelizację ustawy o Rzemiośle. Miałem zaszczyt, jako wnioskodawca, prezentować w parlamencie ten projekt, opracowany swoją drogą przez wielkopolskich rzemieślników.

Związek Rzemiosła Polskiego wraz z regionalnymi, lokalnymi i branżowymi organizacjami rzemiosła – 28 izbami rzemieślniczymi, 477 cechami rzemiosł oraz 180 spółdzielniami – tworzy największą i najstarszą strukturę samorządu gospodarczego w Polsce. W strukturach rzemiosła zrzeszonych jest około 300 tys. przedsiębiorców.

Obecnie, w ramach praktycznej nauki zawodu, kształci się w zakładach rzemieślniczych blisko 80 tysięcy młodocianych pracowników. Związek Rzemiosła Polskiego jest zatem „największą szkołą zawodową w kraju”.

Trzy czwarte pracodawców wskazuje na chroniczny brak na rynku pracowników o odpowiednich umiejętnościach. Odpowiedzią na problemy gospodarcze i społeczne krajów UE, dotyczących bezrobocia wśród ludzi młodych, stało się kształcenie zawodowe w miejscu pracy. W krajach, w których funkcjonują takie programy kształcenia i szkolenia zawodowego, takich jak Niemcy, Dania i Austria, stopa bezrobocia wśród osób młodych jest zdecydowanie niższa. Komisja Europejska potwierdziła tę zależność w przeglądzie dotyczącym zatrudnienia i sytuacji społecznej w UE, w którym stwierdzono, że przyuczenie do zawodu stanowi wstęp do stałego zatrudnienia.

Jakie zatem są główne postanowienia uchwalonej nowelizacji?

Wprowadzono do polskiego porządku prawnego aktem normatywnym rangi ustawy pojęcia kształcenia dualnego – zwanego kształceniem przemiennym – systemu kształcenia zawodowego zakładającego równoczesną z nauka teoretyczną w szkole praktyczną naukę zawodu u pracodawcy. Taki zapis wskazuje, że w Polsce mamy rozwiązania ugruntowane m.in. w niemieckim systemie kształcenia zawodowego, który uchodzi za modelowy. Dzięki systemowi dualnemu rzemieślniczy model kształcenia zawodowego odpowiada na potrzeby rynku pracy i prowadzi do likwidacji bezrobocia wśród ludzi młodych. Polski rząd wspiera szkolnictwo zawodowe i na ten cel będzie przeznaczonych 900 mln EUR. Ustawowe uregulowanie kształcenia statusu kształcenia dualnego, prowadzonego w wymiarze praktycznym w miejscu pracy, jest ważnym elementem wsparcia dla kształcenia zawodowego.

Kolejną zmianą jest rozszerzenie definicji rzemiślnika. Obowiązujące do tej pory regulacje nie przystawały do dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości prawnej i gospodarczej. Rzemiosło nie jest skansenem na gospodarczej mapie Polski. Jest – zgodnie ze swoimi możliwościami i aspiracjami – nowoczesnym samorządem gospodarczym. Należy zrobić wszystko, aby stan prawny pozwolił na dalszy rozwój Rzemiosła – instytucji o bogatej tradycji i niepodważalnym wkładzie w rozwój gospodarczy Polski. Rozszerzamy zatem pojęcie rzemieślnika o średnich przedsiębiorców, osoby prawne (np. niektóre spółki prawa handlowego) oraz członków rodzin rzemieślników, o ile prowadzą działalność zgodną z zakresem rzemiosła. Wzmacniamy polskie  Rzemiosło – nowoczesny i prężny samorząd gospodarczy.

Nowa ustawa przywraca zawodowi kucharza status profesji rzemieślniczej. Do tej pory kucharze nie mogli należeć do organizacji rzemieślniczych (cechów i izb), tym samym byli pozbawieni wsparcia największego samorządu gospodarczego w Polsce. Do tej pory nie było możliwości uzyskania przez kucharzy odpowiednich tytułów potwierdzających kwalifikacje zawodowe. Teraz będą oni mogli uzyskać tytuł czeladnika oraz mistrza.

Nowa ustawa wprowadza podstawę prawną tworzenia przez Rzemiosło nowych szkół zawodowych. Jest to szansa na stworzenie nowoczesnego systemu szkół kształcących dualnie i zgodnie z potrzebami przedsiębiorców i rynku pracy.

Nowa regulacja porządkuje systemu zniżek w opłatach za egzaminy zawodowe umożliwi przystępowanie do egzaminów na jednolitych zasadach osób mniej zamożnych. Nowa regulacja wprowadza uproszczenie zasad odpłatności za egzaminy mistrzowskie, czeladnicze i sprawdzające, polegające na ustawowym jednolitym ustaleniu – obniżonych w stosunku do obecnych maksymalnych stawek – wysokości tych opłat oraz zniesieniu możliwości częściowego zwolnienie od opłat, przy zachowaniu możliwości zwolnienia całkowitego dla uczniów mniej zamożnych.

Rzemiosło to nie rękodzieło. Rzemiosło to nowoczesny samorząd gospodarczy, który zasługuje na wsparcie, również w postaci niezbędnych zmian w prawie. Jako przewodniczący Komitetu Krajowej Izby Gospodarczej ds. Oświaty i Szkolnictwa Zawodowego, współpracuję ze środowiskiem rzemieślniczym na co dzień. Wspólnie rozpoczęliśmy promowanie w Polsce międzynarodowego formatu promocji kształcenia zawodowego „World Skills”. Wspólnie przekonaliśmy MEN do wydania rozporządzenia o kształceniu dualnym oraz do wprowadzenia zawodu mechanika motocyklowego. Udało nam się razem całkiem sporo. Wierzę, że zrobimy jeszcze więcej.

Zdjęcie: Prezes Związku Rzemiosła Polskiego Jerzy Bartnik wręcza Jackowi Tomczakowi statuetkę „Wielkopolska Rzemieślnicza Jakość”, za zasługi na rzecz rozwoju i promocji kształcenia zawodowego